![Page 1: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/1.jpg)
EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN
OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE KUST
Sofie Vandendriessche, Magda Vincx, Steven Degraer
© Marine Biology Section, Ghent University
![Page 2: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/2.jpg)
drijvend materiaal op wateroppervlak van zeeën en oceanen
Lage voedingswaardeLange drijftijd
VoedingswaardeKorte drijftijd
VoedingswaardeLange drijftijd
Natuurlijke oorsprong Menselijke oorsprong
Teer, plastic, rubber, touw, nylon netten, flessen, ...
Minder degradatieBlijft drijvenGeen begrazing
Teer uit ‘seeps’Puimsteen (vulkaan)
Zadenhoutzeegras
Zeewier
Begrazing Degradatiedrijfblazen
Begrazing Degradatie
Song Ye et al, 1991 – Minchin, 1996 - Jokiel, 1989 – Thiel, 2003 - Barnes & Fraser, 2003
![Page 3: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/3.jpg)
Pelagisch Sargassum complex
Sargassum natans & S. fluitans in N-Atlantischeoceaan
Volledig aangepast aan pelagische levenswijze
Rijke fauna :
-Gespecialiseerd: vb. Sargassumvis met aangepaste camouflage – hele levenscyclus in wierpakket
-Opportunisten: juveniele vis, invertebraten, jonge schildpadden op zoek naar voedingen/of beschutting
Coston-Clements et al, 1991
![Page 4: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/4.jpg)
Tijdelijke pakketten bestaand uit losgeslagen wieren
© Marine Biology Section, Ghent University
Drijvende wierpakketten (Europese kusten) = aggregaten van losgekomen intertidale en subtidale macrowieren die lange afstanden kunnen afleggen(Ingolfsson, 1995; Òlafsson, 2001).
Abundantie gekenmerkt door een seizoenale variatie (Kingsford, 1992; Thiel, 2004)
Demografie (Kingsford, 1992) - sommige wiersoorten werpen gedurende het jaar delen van hun thallus af vb. Himanthalia elongata waarvan voortplantingsstructuren afvallen in de zomer (Coppejans, 1998)
Stormen (Lenanton et al, 1982; van der Merwe & McLachlan, 1987; Hobday, 1992; Hobday, 2000 a & b) –sterke golfslag breekt thalli af
Begrazing (Hobday, 2000; Viejo en Åberg, 2003) begrazing door epifauna zoals Gammarus en Idotea kan het afbreken van stukken zeewierthallus veroorzaken. Schade door begrazing zal daarenboven het loskomen van wieren tijdens stormen sterk gaan verhogen.
![Page 5: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/5.jpg)
Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst
<<< rotskusten van Frankrijk en Engeland – voorbij Belgische kust dmv residuele getijdenstromingen in het Kanaal
<<< artificiële harde substraten langs de Belgische kust – vb. strandhoofden, staketsels, havenmuren,...
Output van een 10-daagse drift van een drijvend wierpakket, rekening houdend met een variërende α-waarde: 2% van de windsterkte (links) en 4% (rechts).
![Page 6: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/6.jpg)
Wierpakketten aan Belgische kust: staalname
460000 470000 480000 490000 500000 510000Easting (m)
5670000
5680000
5690000
5700000
5710000
5720000
UTM - zone 31(ED-50)
Oostende
Zeebrugge
Nieuwpoort
Ship trajectorySampling points in period 3/10/2002 – 14/4/2003
Schepnet Ø 40cm –300µm maas
RV Zeeleeuw
![Page 7: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/7.jpg)
Wierpakketten aan Belgische kust: samenstelling
Fucus vesiculosus (Blaaswier)
Ascophyllum nodosum (Knotswier)
Himanthalia elongata (Riemwier)
Sargassum muticum (Japans Bessenwier)
Fucus spiralis (Kleine Zee-eik)
Halidrys siliquosa (Hauwwier)
Chorda filum (Veterwier)
Cystoceira sp.
filamenteuze groene algen, genus Enteromorpha.
![Page 8: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/8.jpg)
Wierpakketten aan Belgische kust: fauna
A. Doelstelling van de studie de ecologische waarde van drijvend zeewier voor de Belgische kust bepalen
beïnvloedt de aanwezigheid van drijvend zeewier de soortensamenstelling en –rijkdom van het oppervlaktewater?
soortensamenstellingen van drijvende wierpakketten vergeleken met elkaar en met het omringende oppervlaktewater, qua diversiteit, densiteit en biomassa
B. Materiaal
periode oktober 2002 – april 2003Per staalname punt: min 3 zeewierstalen + 3 controlestalenGefixeerde stalen opspoelen + zeven in 2 fracties (0.5mm & 1mm)Triëren, determineren, tellen, meten, ADW bepaling
![Page 9: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/9.jpg)
Wierpakketten aan Belgische kust: resultaten
1mm
72% van CS12% van ZWS
88% van ZWS28% van CS
0.5mm
S S S S S S S C S C C S C C S C S C S S S S S S S S C S C C S S S C C C C C S C S C C C S S C C C C S S S C S S C C C C S C S S S C C C S S S S S S C C S S S C
100
80
60
40
20
0
Cluster / Bray-curtis similariteitAan- afwezigheidsdata / Group average sorting
Geen onderscheid groepen2 duidelijke groepen: zeewierstalen -controlestalen
![Page 10: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/10.jpg)
1mm controle stalen
22%
19%
14%12%
10%
23% ChaetognathaInsectaCtenophoraCalanoidaPolychaetarest
1mm zeewierstalen
25%
16%
15%12%
11%
21%CirripediaAcariIsopodaAmphipodaCyprisrest
rotskustfauna (mijten, pokken..) + benthische, epibenthische en subtidale species (amphipoden en isopoden)
Planktonische organismen: chaetognathen – ctenophoren –calanoide copepoden
0.5mm controle stalen
67%
10%
10%
5%2%6%
CalanoidaLarvaceaCnidariaPolychaetaCtenophorarest
0.5mm zeewierstalen
64%13%
5%5%
4%9%
CalanoidaAcariCirripediaCyprisLarvacearest
Dominantie van calanoide copepoden, larvaceën en invertebrate larven=> Kleine variatie
=> “achtergrond fauna”
![Page 11: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/11.jpg)
Geen groepering zeewierstalen-controle stalenGroep 1: 88% van zeewierstalen – groep 2: 72% van controle stalen
Cluster-MDS
7177329Biomassa(mg ADW/m2)
2.431.54Diversiteit (ES(100))
10727223404Densiteit (Ind/m2)
controle stalenzeewierstalencontrole stalenzeewierstalen
0.5mm1mm
X 3
X 20
X 50
X 3
X 1.2
X 2.5
ANOSIM R: 0.3 ANOSIM R: 0.056
significant Niet significant
Grote verschillen in fauna > 1mm wat betreft soortensamenstelling, densiteit, biomassa en diversiteit
![Page 12: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/12.jpg)
Wierpakketten aan Belgische kust: fauna
Mechanismen: vasthechting – beschutting – voedsel - dispersie
zeewierfauna < harde substraten + bodem (=benthos) + waterkolom + atmosfeer
Obligate – facultatieve – accidentele rafters
![Page 13: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/13.jpg)
Gammarus crinicornis / Gammarus locusta
G. locusta op drijvend zeewier:Ierland en IJsland
Volledig mariene milieus & rotskusten
Voeding: macro-epifyten
© Marine Biology Section, Ghent University
G. crinicornis nog niet gerapporteerd in associatie met drijvend zeewier
Sterk gelijkend op G. locusta
Stranden met estuariene invloeden
Voeding: algendetritus
Ingolfsson, 1995 & 1996– Davenport & Rees, 1993, Tully & O’Ceidigh, 1986, Stock, 1967
![Page 14: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/14.jpg)
Idotea baltica
I. baltica op drijvend zeewier:Ierland en IJsland
Zwemmen rond & zoeken actief naar wierpakketten
Dominanter dan andere idoteïde isopoden zoals I. emarginata & I.linearis
© Marine Biology Section, Ghent University
Indicatorsoort voor drijvend zeewier: 97% van alle gevangen individuen aangetroffen op drijvend zeewier + draagt voor 37% bij tot verschil zeewierstalen - controlestalen
Voedt zich met macro-algen als blaaswier en knotswier MAAR vernielt daarbij zijn eigen habitat
Ingolfsson, 1995 & 1996– Davenport & Rees, 1993, Tully & O’Ceidigh, 1986, Gutow, 2003
![Page 15: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/15.jpg)
Insecten
32 verschillende insectenfamilies op zee
Insecten zijn nagenoeg afwezig in mariene habitats
vele insecten kunnen wel blootstelling aan zeewater overleven
Enkel vliegende insecten – aflandige windVooral Aphidoidea, Sciaridae, Scatopsidae, Formicidae & Hydrophilidae
20 x meer in zeewierstalen dan in controle stalen
Hypotheses:bij wegvallen van wind landen ze op vegetatie (actief)OFInsecten landen per toeval op zeewier maar kunnen daar langer in leven blijven dan op het wateroppervlak! Implicaties voor dispersie van insecten over zee !
![Page 16: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/16.jpg)
Vissen
vooral juveniele vissen
het voordeel van leven in schaduw (Kingsford, 1992) in relatie tot predatoren en prooidetectie
aanwezigheid van een voedselbron onder de vorm van hoge densiteiten van geassocieerde macrofauna (Safran & Omori, 1990; Davenport & rees, 1993; Wright, 1989)
beschutting tegen piscivore vogels en vissen (Wright, 1989; Kokita & Omori, 1998).
mogelijkheid tot passief transport
![Page 17: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/17.jpg)
Cyclopterus lumpus
‘Weedpatch specialist’
Enkel juvenielen aangetroffen
Onder drijvende wierpakketten, slechts sporadisch aangetroffen in waterkolom
Scatterplot volume wierpakketten -densiteit
Dens. Cyclopterus lumpus Ind/l
volume w
ierpakketten(l)
0
1.2
2.4
0 4 8 12
Abundant op grote wierpakketten bestaand uit Riemwier en Knotswier
Correlatie volume wierpakketten – densiteit:aanwijzing associatie
Maaganalyse: copepoden, Idotea sp., Gammarus sp., krabbelarven
(Tully & O’Ceidigh, 1989; Davenport & Rees, 1993 en Ingolfsson, 1995, Ingolfsson & Kristjánsson, 2002 )
![Page 18: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/18.jpg)
Andere vissen
Merlangius merlangus, Ciliata mustela, Syngnathus acus, S. rostellatus, Chelon labrosus, Trachurus trachurus
M. merlangus & T. trachurus reeds opgemerkt in buurt van drijvend materiaal
Geen correlatie volume wierpakketten-densiteit
Maaganalyse: copepoden, krabbelarven, garnaallarven, viseieren
Hypothese: opportunisten – geen voeding – wel beschutting
![Page 19: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/19.jpg)
Vogels
Associatie= contact en/of foerageergedrag (Arcos et al, 2000)
steltlopers zoals de Tureluur (Tringa totanus) gaan op drijvende wieren rusten (Stienen, pers. com.)
Viseters zoals Jan van Gent (Morus bassanus) vooral duikend aan de rand van wierpakketten
Waarnemingen: Kamchatka, Bay of Fundy, Sargasso zee, Belgische kust
Voeding: vis, insecten, slakjes (Huettmann, pers. com.)
![Page 20: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/20.jpg)
Conclusies
Drijvende wieren vormen een apart habitat in het oppervlaktewater, met een sterk verschillende soortensamenstelling (enkel in de fractie >1mm)
Achtergrond fauna (Calanoida, Larvacea, planktonisch larven) + typische zeewierfauna bestaande uit organsimen met een verschillende oorsprong (rotskustfauna, subtidale, benthische en epibenthische fauna)
Drijvend zeewier herbergt een macrofauna met verhoogde diversiteiten (x3), densiteiten (x20) en biomassa’s (x50) in vergelijking met de omringende waterkolom
Hogere diversiteit: drijvend zeewier vormt door de verhoogde habitatcomplexiteit een toevluchtsoord en/of voedselbron en/of vasthechtingsplaats
Hogere densiteiten & biomassa’s, vooral van idoteide isopoden en gammaride amphipoden=> Potentiële voedselbron voor vogels en vissen
![Page 21: EPHEMERALE NEUSTONISCHE MACROFAUNAGEMEENSCHAPPEN OP DRIJVENDE WIEREN VOOR DE BELGISCHE ... · 2005-02-14 · Wierpakketten aan Belgische kust: herkomst](https://reader033.vdocuments.pub/reader033/viewer/2022043004/5f86b521184b2f2df60dc546/html5/thumbnails/21.jpg)
In de toekomst…
Ruimtelijke & temporele variatie binnen wierpakketten
Drijftijd, -snelheid en herkomst van drijvende wierpakketten via modellen en experimenten
Aantrekkingskracht voor vogels en vissen
Dispersiecapaciteiten drijvende wieren voor macrofauna (biografisch-moleculaire studie)