samaÍn 2016 no xograr...samaÍn 2016 no xograr o samaín é unha festa asociada ao ciclo anual do...
TRANSCRIPT
![Page 1: SAMAÍN 2016 NO XOGRAR...SAMAÍN 2016 NO XOGRAR O Samaín é unha festa asociada ao ciclo anual do sol que xa forma parte do Patrimonio Inmaterial de Galicia e o Norte de Portugal](https://reader034.vdocuments.pub/reader034/viewer/2022050521/5fa52a5a08f160015f131a92/html5/thumbnails/1.jpg)
SAMAÍN 2016 NO
XOGRAR
O Samaín é unha festa asociada
ao ciclo anual do sol que xa forma
parte do Patrimonio Inmaterial
de Galicia e o Norte de Portugal. A recuperación da tradición
involucra a varias escolas que promoven actividades que á súa vez son inseridas na promoción da
candidatura a Patrimonio Inmaterial. (UNESCO)
O profesor Rafael López Loureiro (*1) é o principal defensor da tese da galeguidade do samaín.
Para el, o costume sobreviviu en Galicia ata épocas relativamente recentes (polo menos ata hai uns
30 anos) en que esmoreceu para converterse, unicamente, nunha celebración do día de Defuntos.
Segundo este investigador, a tradición esténdese por toda a antiga xeografía céltica europea. En
España, está presente en localidades rurais de toda a metade
norte: Asturias, Aragón, Cantabria, Castela e León ou Madrid. Respecto de Galicia, López Loureiro
afirma que "atopámola en toda a súa xeografía, non faltando esta tradición en ningunha das súas
bisbarras e aportando un folclore similar aínda que dándolles nomes diferentes"
Comprobou que se mantiña vivo en Cáceres, na zona de fala galega, así como nas áreas
galegofalantes de León e Zamora.
Xoán Xosé Pérez Labaca (*2) tamén defende a persistencia do Samaín en Galicia, e escribe que
"aquí era fai uns anos, nalgúns sitios aínda é, moi habitual polas vésperas do Día de Defuntos
coller cabazas ... e facer con elas caras aterradoras cuns ollos e unha nariz abertos e colocando uns
pauciños, como dentes, na feroz boca aberta, ás que se lle poñía dentro acendido un cabo dunha
vela".
Estas cabazas iluminadas colocábanse sobre os valados ou nas encrucilladas, para asustar os
camiñantes.
Chegou a detectar peculiaridades como a de Quiroga (Lugo), onde a cabaza tallada sécase e se
conserva para a usar como máscara no Entroido. O seu traballo sobre esta tradición, recollido no
libro “Caliveras de melón” e noutra de posterior aparición, empezou a chamar á atención dos
antropólogos. Tamén existía tradición na Coruña onde os rapaces
agachábanse nos camiños coas cabazas baleiradas e con candeas no
interior para asustar á xente que pasaba polas corredoiras. As
mozas portaban colares feitos de castañas para escorrentar os maos
espíritos. Porén os estudosos nunca tiveron en conta a clara relación
entre o Samaín e o Magosto.
Nalgunhas localidades galegas empregábanse nabos no canto de cabazas, o refrán di:
Polo tempo de tódolos Santos mira os nabos; se fosen bos, di que son malos.
![Page 2: SAMAÍN 2016 NO XOGRAR...SAMAÍN 2016 NO XOGRAR O Samaín é unha festa asociada ao ciclo anual do sol que xa forma parte do Patrimonio Inmaterial de Galicia e o Norte de Portugal](https://reader034.vdocuments.pub/reader034/viewer/2022050521/5fa52a5a08f160015f131a92/html5/thumbnails/2.jpg)
En Sarria escoitamos UN DITO popular (*3) referente ao costume de baleirar cabazas e meterlles unha candea acendida dentro na noite de Difuntos, que di:
“DE DÍA ANDAN POLOS HORTOS E DE NOITE ESTÁN COS MORTOS”
Ilustración 1 : Lóuzara Ilustración: IES Xograr
Ilustracións: IES Xograr
1. Rafael López Loureiro (2003). Samaín: A Festa das Caliveras. Vigo: Ir Indo Edicións..
2. Xoán Xosé Pérez Labaca: Anacos de cousas celtas. Alén Miño, Ponteareas 2008.
3. EDLG do IES Xograr Afonso Gómez de Sarria 2016
![Page 3: SAMAÍN 2016 NO XOGRAR...SAMAÍN 2016 NO XOGRAR O Samaín é unha festa asociada ao ciclo anual do sol que xa forma parte do Patrimonio Inmaterial de Galicia e o Norte de Portugal](https://reader034.vdocuments.pub/reader034/viewer/2022050521/5fa52a5a08f160015f131a92/html5/thumbnails/3.jpg)